Mark van der Heijden, oprichter Connect de Zorg, over waarom autonomie goed is voor zorgprofessionals, zorginstellingen én patiënten.
Ik geloof dat de beste zorgprofessionals mensen zijn die weten wie ze zijn. Die de ruimte krijgen om hun vak uit te oefenen op een manier die bij hen past. Die zelf bepalen, vanuit hun eigen overtuiging, hoe ze de beste zorg leveren. Niet omdat iemand het ze opdraagt, maar omdat het vanuit henzelf komt. Dat is autonomie. En ik ben ervan overtuigd dat de zorg het nodig heeft.
Waar het begon
Autonomie is voor mij geen zakelijk concept. Het zit diep. Al vanuit mijn jeugd heb ik het gevoel gehad dat ik zelf wil bepalen wat ik doe. Niet uit eigenzinnigheid, maar omdat ik weet dat mensen de beste versie van zichzelf laten zien als ze vanuit zichzelf handelen. Als ze niet uitvoeren wat een ander bedacht heeft, maar doen wat ze zelf geloven dat goed is.
Toen ik als manager in de zorg werkte, kwam dat gevoel weer boven. Ik voelde me regelmatig een marionet. Ik deed niet wat ik dacht dat goed was voor het team en de patiënten, maar wat de directie van me verwachtte. Productienormen halen. Processen afsluiten. Het systeem dienen in plaats van de mensen.
Om me heen zag ik gepassioneerde zorgprofessionals frustreren. Mensen die vol talent en betrokkenheid aan het werk waren, maar vastliepen in bureaucratie. Die niet gehoord werden. Die langzaam het plezier in hun vak verloren.
Dat was het moment waarop ik besloot dat het anders moest. Connect de Zorg is daar het resultaat van.
Wat autonomie in de zorg betekent
Autonomie is geen groot woord. Het is heel concreet. Het betekent dat je de ruimte krijgt om eigen keuzes te maken. Om authentiek te zijn. Om je unieke talent in te zetten. Om binnen de kaders van een zorginstelling de vrijheid te hebben om de beste zorg te leveren op een manier die bij je past.
Het betekent niet dat je doet wat je wilt. Het betekent dat je de regie hebt. Dat jij stuurt. En dat je zelf bepaalt welke richting je opgaat.
Maar in de praktijk ziet dat er vaak anders uit. De zorgverzekeraar bepaalt hoeveel behandelingen je mag geven. De directie bepaalt welke productienormen je moet halen. Je leidinggevende bepaalt welke protocollen je volgt. En jij? Jij voert uit.
Dat is geen autonomie. Dat is overleven.
De paradox van de zorgprofessional
Zorgprofessionals zijn van nature zorgzaam. Ze denken eerst aan anderen. Aan hun patiënten, aan hun collega’s, aan hun team. En daardoor vinden ze het moeilijk om voor zichzelf te kiezen.
Ze cijferen zichzelf weg. Niet bewust, maar omdat het in hun aard zit. Ze nemen meer op hun bord dan goed voor ze is. Ze zeggen ja als ze eigenlijk nee willen zeggen. Ze blijven op een plek die niet meer bij ze past, uit loyaliteit aan hun team of hun patiënten.
Dat is precies de paradox. De mensen die het beste zorgen voor anderen, zorgen het slechtste voor zichzelf. En dat is niet alleen jammer voor hen. Het is ook een probleem voor de zorg als geheel.
Waarom autonomie goed is voor iedereen
Autonomie is niet alleen goed voor de zorgprofessional. Het is goed voor de zorginstelling én voor de patiënt.
Een zorgprofessional die autonoom kan werken, is een zorgprofessional die met plezier naar het werk gaat. Die minder vaak uitvalt. Die langer blijft. Die collega’s inspireert. De uitstroom van zorgprofessionals uit de zorg is bij autonome professionals veel lager.
Voor zorginstellingen betekent dat minder verloop, minder verzuim en meer continuïteit. Minder kosten aan werving en inwerkperiodes. Meer stabiliteit in teams.
En voor patiënten? Die krijgen betere zorg. Want een zorgprofessional die zich gezien voelt, die regie heeft over zijn eigen werk, die de ruimte krijgt om te doen wat goed is, die levert betere zorg. Dat is geen mening. Dat is logica.
Autonomie ontdek je niet, die ervaar je
Je kunt autonomie niet bedenken op de bank met een kopje thee. Je moet het ervaren. Je moet ergens werken waar je de ruimte krijgt. Waar je fouten mag maken. Waar iemand je uitdaagt en tegelijkertijd een veilige omgeving creëert.
Dat is wat wij proberen te bieden bij Connect de Zorg. We gaan op zoek naar een plek waar jij de beste versie van jezelf kunt zijn. En als die plek niet meteen de juiste is, zoeken we verder. We laten je niet los.
Want autonomie vraagt ook lef. Voor jezelf kiezen in een sector waar je geleerd hebt om altijd eerst aan anderen te denken, dat is spannend. Het voelt soms als egoïsme. Maar het is geen egoïsme. Het is de beste investering die je kunt doen. In jezelf, in je patiënten, in de zorg.
Worden wie je bent
Ik wil dat zorgprofessionals ontdekken waar ze echt thuishoren. Dat ze ervaren wie ze zijn als professional en als mens. Dat ze de ruimte krijgen om te groeien, om fouten te maken, om keuzes te maken die bij hen passen.
Niet omdat wij het zeggen, maar omdat ze het zelf ontdekt hebben. Ervaring voor ervaring. Stap voor stap.
Want de beste zorgprofessionals zijn niet degenen met de langste cv’s of de hoogste productiecijfers. Het zijn de mensen die weten wie ze zijn. Die authentiek zijn. Die autonoom durven zijn.
Wil je ontdekken hoe autonoom jij bent in je werk? Laten we eens praten.
Mark van der Heijden, Oprichter Connect de Zorg