Bart van Heeswijk, adviseur bij Connect de Zorg, over veiligheid en dialoog op de werkvloer.
Werkgeluk. Het klinkt als iets groots. Iets vaags misschien. Maar als je het mij vraagt, is het heel concreet. Het is de plek waar je kunt zeggen: hé, ik zit even niet zo lekker in mijn vel. En dat daar serieus naar wordt gekeken. Niet meer, niet minder.
Het begint niet bij beleid
We zoeken werkgeluk vaak op de verkeerde plek. In systemen, protocollen, een nieuw HR-beleid. Maar werkgeluk begint niet bij een document. Het begint bij een gesprek.
Een fijne, warme, veilige plek waar je jezelf kunt zijn. Waar je gehoord wordt, gewaardeerd, gerespecteerd. Dat is mijn definitie van werkgeluk. En dan niet alleen mondeling, maar ook in wat je verdient, in hoe je behandeld wordt, in of je serieus genomen wordt. Dat vooral. Serieus genomen worden.
Klinkt simpel. Maar in de zorg is het dat lang niet altijd.
Waarom het zo moeilijk is om te zeggen dat het niet gaat
In de zorg zijn we goed in doorwerken. In opvangen. In knikken en zeggen dat het wel gaat. Maar het gesprek aangaan over wat je écht nodig hebt? Dat doen we niet.
Als je zegt dat je ergens mee zit, begint er soms meteen een heel HR-proces. Of je krijgt een manager die het aanhoort, maar er vervolgens nul prioriteit aan geeft. Dat kennen we allemaal. Je vertelt eerlijk hoe het gaat en er gebeurt niks. Dan doe je het niet nog een keer.
Zo leren mensen om te zwijgen. Om door te gaan. Om het weg te stoppen. Totdat het niet meer kan.
Het verschil tussen horen en luisteren
Er is een verschil tussen iemands verhaal aanhoren en er ook iets mee doen. Veel zorgprofessionals die ik spreek, voelen zich niet gehoord. Niet omdat er geen functioneringsgesprekken zijn, maar omdat het echte gesprek niet gevoerd wordt.
Gehoord worden betekent dat je kunt zeggen: ik loop hier tegenaan. En dat er serieus mee wordt omgegaan. Dat het niet aan de grote klok wordt gehangen, maar dat het wel binnen deuren blijft. Dat iemand vraagt: wat heb je nodig? En dan ook echt luistert naar het antwoord.
Ik merk het zelf ook. Mark en ik gaan vaak samen op klantbezoek door het hele land. En dan is de autorit ook altijd even: hoe is het nou met je? Hoe gaat het, niet alleen zakelijk maar ook persoonlijk? Dat creëert een veilige band. Je weet dat het veilig is om eerlijk te zijn.
De dialoog, ook als het schuurt
Werkgeluk gaat niet over elke dag gezelligheid. Het gaat er juist om dat de ruimte er is voor het moeilijke gesprek. Dat je de dialoog kunt aangaan, ook als het schuurt. Als je het oneens bent. Als iets lastig is.
Bij ons op kantoor wordt er veel gelachen en gepraat. En dat is fijn. Maar ik vind het minstens zo belangrijk dat als iets niet werkt, we dat gewoon tegen elkaar zeggen. Geen omwegen, geen diplomatieke verpakking. Gewoon recht voor z’n raap. Ook dat is werkgeluk.
Wat er gebeurt als je het wél uitspreekt
Het mooie is: als je ergens mee zit en je kunt het op tafel leggen, dan neemt de stress al af. Het implodeert niet in jezelf. Je hebt het uitgesproken, je hebt het gedeeld. En dan kan er iets mee gedaan worden.
Je hoeft het niet alleen te dragen. Dat is het punt. Maar dan moet de omgeving er wel naar zijn. Er moet iemand zijn die oprecht vraagt: hoe gaat het? En dan niet als formaliteit, maar omdat het antwoord ertoe doet.
Ik hoef niet iedere dag een schouderklopje. Maar wel dat iemand een keer zegt: joh, lekker bezig. Mooi gedaan. Dank je wel. Dat klinkt misschien klein, maar het maakt een wereld van verschil.
De verantwoordelijkheid die je zelf ook hebt
Ik geloof dat werkgeluk twee kanten heeft. De omgeving moet veilig zijn. Maar je hebt zelf ook een verantwoordelijkheid. Je moet het gesprek durven aangaan. Je werkgever of je team gaat het niet ruiken als jij drie maanden lang ergens mee loopt en niks zegt.
Dat is lastig. Zeker in de zorg, waar kwetsbaar zijn soms nog als zwak wordt gezien. Maar als je het niet deelt, kan er ook niks mee gedaan worden. En dan groeit het. Tot het een probleem wordt dat veel groter is dan het had hoeven zijn.
Werkgeluk is geen groot gebaar
Het is geen nieuw systeem. Geen reorganisatie. Geen extra budget. Het is iemand die zegt: alles mag er zijn. Dat je het kunt bespreken en delen. En dat je samen kunt kijken: wat is de volgende stap?
Dat begint met gehoord worden. Met een veilige plek. Met een dialoog die er mag zijn, ook als het schuurt.
Misschien is dat de beste definitie van werkgeluk die ik kan geven.
Bart van Heeswijk, Adviseur Connect de Zorg